Als ik denk aan het koninklijk huis, denk ik om een of andere reden ook aan de inhuldiging van Juliana, en dan vooral aan Wilhelmina die een driewerf ‘hoera’ aanhief op het paleis op de Dam en daarbij duidelijk haar kunstgebit bijna verloor. http://www.youtube.com/watch?v=uokcSibdyTM Dat beeld, hoewel van ver voor mijn tijd, tekent de wijze waarop er in mijn jeugd, thuis naar het koningshuis gekeken werd: menselijk, feilbaar en in zekere zin aandoenlijk.

Dat zijn geen bewoordingen die garant staan voor een levenslang vertrouwen in de werking van de monarchie. En dat weten vorsten. Niet voor niets associëren ze zich door de eeuwen met symbolen van macht. Beeldvorming en macht zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden als het om koningshuizen gaat. Dat was al zo ten tijde van Karel de Grote en zeker ook bij de latere grote Europese vorstenhuizen. Twee grote ontwikkelingen doen de machtsbasis van elke monarchie in de westerse wereld echter wankelen, ook die van het huis van Oranje: de secularisatie en de komst van de massamedia.

De secularisatie verzwakt de belangrijkste peiler van de erfopvolging. Nog slechts weinigen geloven dat het koningshuis bij de gratie Gods bestaat en regeert. Maar juist die vooronderstelling, dat God zèlf de familie heeft uitverkoren om het land te leiden, is de legitimatie van de monarchie. Wat is dán de rechtvaardiging van de positie die de koninklijke familie inneemt? Anciënniteit, gewoonterecht? Daar lijkt het inmiddels wel op. Want, kijkend naar Nederland, zie ik Willem Alexander niet meer rechtstreeks refereren aan de band tussen God en het koninklijk huis. Dat lijkt me ook wat lastig wanneer je een leuke burgermeid aan de haak geslagen hebt en de rest van je broers, neven en nichten hetzelfde doen. De vermeende rechtstreekse band tussen de koninklijke familie en God, wordt zo door de generaties heen wel erg dun.

Ontkerkelijking en opkomst van massamedia gaan, zeker sinds de jaren 50, gelijk op. De media knagen aan het fundament van de beeldvorming. Want hoe blijf je als koningshuis overeind als alle schandalen breed uitgemeten worden en zo bewijzen dat royals only human zijn, after all. Het huis van Oranje heeft zijn deel gehad aan seksschandalen, corruptiezaken en blunders.

En dan zijn er verkiezingen, gevolgd door een eindeloze formatie en schiet het staatsbestel in een jasje van decennia oud. De koningin trekt het met genoegen aan, naar het schijnt. Maar toch, het past niet meer. De machtsbasis is weg. Tot op heden is de status quo voor de meeste politici de gemakkelijkste weg. Echter, die generatie politici sterft uit. Net zoals ook onze huidige koningin niet het eeuwige leven heeft.

Ik vermoed dat Willem Alexander, als kind van deze generatie, weet dat zijn ambt een andere invulling zal gaan krijgen. De man is opgegroeid in de geseculariseerde maatschappij, gedomineerd door media. Hij weet dat mythes geen stand meer houden.

Mijn dochter kent Willem Alexander en Maxima van tv-beelden. Zij vond Maxima zo leuk toen ze haar aanstaande man ‘een beetje dom’ noemde.

Aandoenlijk. Maar daar gaan de Oranjes het niet nòg een generatie mee redden.