• Singapore: Republiek (1965) President : S. R Nathan (85).
• Premier : Lee Hsie Loong (zoon van 1e MP Lee Kuan Yew Verplicht gekozen Eenkamer Parlement
• Inwoners: 4,6 miljoen
• Etniciteit: Chinees (76%), Maleiers (14%) Indiers (8%)
• Oppervlakte: 683 km² (Noord-Oostpolder)
• Godsdienst: Islam 15%, Hindu 4%, Tao 9%, Christen 15%, Boeddha 42%
• Gemiddelde dagtemperatuur: 30°C
• Economie: Diensten, verkeer, techniek, toerisme
• Geografie: 1° NB – 103,8° OL
• Taal: Chinees-Mandarin, Engels, Maleis, Tamil, Slingish, verdeeld over twintig dialecten
• Valuta: Singapore dollar ( 0,49 eurocent)

Het vliegveld van Singapore, Changi Airport, heeft onlangs de derde terminal in gebruik genomen. Het zal niet de laatste zijn want het aantal vliegbewegingen en de stroom gasten neemt jaarlijks enorm toe. In minder dan een half uur brengt een van de vijfentwintigduizend taxi’s in Singapore, bezoekers naar de binnenstad. Daar bevindt zich het dynamische hart van een jonge, multiculturele samenleving. Is Singapore in cultureel opzicht een interessante stad?

Geschiedenis
Volgens de legende zou een mythische prins ‘Singa Pura’! (Leeuwenstad) hebben uitgeroepen toen hij het eiland aan de zuidpunt van Maleisië bezocht en een leeuw meende te zien. Maar een stad was het niet toen Stamford Raffles namens de East Indian Company in 1819 daar voet aan wal zette. Niet meer dan 150 mensen woonden er toen, voornamelijk vissers. Raffles zocht een steunpunt voor de west (India) – oost (Pacific) handel. Hij vond die in de kleine nederzetting Temasek, ooit onderdeel van het Sumatraanse Srivijaja-rijk. Met medewerking van de sultan van Johor kon hij in 1824 Singapore vestigen en bij de East Indian Company inlijven. Raffles ontwierp een complete stad aan de Singaporerivier. Hij haalde bouwvakkers uit Brits-Indië om de bouwplannen uit te kunnen voeren en de koloniale status verder vorm te geven. Het Engelse parlementaire bestuurssysteem werd ingevoerd. De vrije en onbelemmerde handel werd een speerpunt van beleid. Singapore had al na vijf jaar 10.000 inwoners vooral Maleiers, Chinezen en Indiërs. In 1860 waren er 81.000.

(afb.1)St Andrew’s Cathedral , St. Andrew’s Road,
Singapore (1867) Steen, pleisterwerk van schelpen en eiwit.
Stijl: Neo-Gotiek. Foto: Ada Markusse

Er ontstonden toen sociale problemen. Die leidden ertoe dat Singapore een Britse kroonkolonie werd. De groei zette zicht voort en honderd jaar later waren er al 1.5 miljoen inwoners. In 2010 4.6 miljoen. Die voortschrijdende ontwikkeling hing samen met de exponentieel aantrekkende bedrijvigheid. Mede door de functie als transferpunt in het Aziatisch goederen- en personenverkeer, kon Singapore met Hongkong, Zuid-Korea en Taiwan na Wereldoorlog II de veel betekenende bijnaam ‘kleine tijger’ verwerven. Bij zulk een succes story zou een uitgebreide geschiedkundige onderbouwing passen. Maar de historische feiten over Singapore zijn beperkt in getal, zeker over de periode voor 1945. Volgens de schrijver Simon Tay is zelfs voor de Singaporezen zelf alles aangaande de periode voor 1819 duisternis aan hun stadstaat.Simon Tay, Guido Alberti Rossi, Rio Helmi, Lawrence Lim, Wendy Chan, Peter Chen, Over Singapore (Singapore 1993/2008) 28. Natuurlijk zijn de 19e eeuwse gebouwen zoals het Raffles Hotel, de St. Andrew’s Cathedral (afb.1) en het Padangcomplex, ankerpunten voor een historicus. Maar de geschiedenis van het eiland is niet exact te traceren.

Raffles had een visioen van een goed ontwikkelde, multiraciale samenleving in Singapore. Hij hoopte dat door onderwijs en zedelijke opvoeding te bereiken. Al spoedig bleek echter dat het in Europa opkomende nationalisme deze ambities verstoorde. De koloniën moesten geld opbrengen en dienstbaar zijn aan de uitstraling van het moederland. Voor Singapore, dat onder de jurisdictie van Brits-Indië stond, betekende dit een ongebreidelde uitbouw van de stad. Dat trok (verarmde) Aziaten aan. Er ontstond een aparte Indiase (Little India), Chinese (China Town), koloniale Engelse (Padang) en een Arabische (Arab street) wijk, waarmee Singapores naam bekend werd als internationale stapelplaats. Deze etnische minderheden brachten een eigen cultuur mee naar Singapore en in dat opzicht kwam Raffles’ droom uit. Maar hoe deze bruisende meltingpot tot een eenheid te smeden?

De eenzijdige aandacht voor het welzijn van de ruilhandel had grote gevolgen voor de sociale cohesie. Singapore werd een door de Britse overheid begunstigde doorvoerhaven voor opium uit India. Die lucratieve handel bracht overigens vele miljonairs voort. In 1830 bestond het inkomen van Singapore voor vijftig procent uit opiumrevenuen. In 1842 voerde Engeland met China zelfs een voor Engeland succesvolle opiumoorlog om de Chinese havens voor die handel open te houden. De toegestroomde Chinese handelaren in Singapore huwden massaal Maleisische meisjes omdat Chinese vrouwen het land niet mochten verlaten. Daardoor ontstond in geheel Maleisië een hybride ras en -cultuur.

De bevolking kon zich goed vinden in een bestuur door de Britten. Dat bood veiligheid en zekerheid. Singapore werd een groot militair bastion. Tot 1942 toen Japan in Singapore de Engelsen en de Chinezen verdreef. Dat gaf een grote schok. Een Aziatisch land dat een onverslaanbaar geachte Europese mogendheid verslaat! Na Wereldoorlog II namen de Britten hun posities weer in maar stonden verkiezingen toe. In 1959 werd Lee Kuan Yew met grote meerderheid als leider van de Volkse Actie Partij gekozen en tot premier benoemd. Hij zette een agressief economisch en sociaal ontwikkelingsplan op. Geheel passend in de tijd (dekolonisaties) stuurde hij aan op de vorming van een zelfstandige staat Singapore. In 1963 vormde Singapore een federatie met Maleisië en Serawak, maar er ontstonden rellen tussen Chinezen en Maleiers. Er vielen doden en gewonden. In 1965 hakte Lee de knoop door en riep Singapore tot een zelfstandige staat uit. Hij voerde een paternalistisch bewind in met als doel eenheid te brengen. Hij had dat vooral gemeen met de leiders van Korea en Taiwan. Godsdienstonderwijs op scholen werd verboden. Maar de leer van Confucius (gehoorzaamheid, paternalisme, samenwerking) werd actief uitgedragen. Iedere inwoner van Singapore was voortaan primair Singaporees. Dat wat niet bijdroeg aan de ontwikkeling van de stadstaat, moest verdwijnen. Oppositie werd niet op prijs gesteld en dat geldt nog steeds.

Lee’s zoon, Lee Hsien Loong kon dan ook in 2004 zonder oppositie zijn plaats innemen met een salaris van € 2 miljoen per jaar.Mat Oakley, Samuel Brown, Singapore (Loneley Planet City Guide 8e druk 2009) 27. Singapore groeide uit tot de grootste producent van diskdrives ter wereld. Lee’s belangrijkste uitdaging is om de concurrentie uit goedkopere landen als Vietnam en China te weerstaan. En de uitkomsten zijn al zichtbaar in de modellering van Singapore als stad met grote casino’s, Formule-1 racing en high-tech industrie als moderne toeristische trekpleisters. Singapore is dus een dynamische stad waarin letterlijk gebouwd wordt aan de toekomst. Dat is te zien aan de (glas)architectuur en aan de verschuivende kustlijn met kolossale hotels en businesstorens. Luchtfoto’s laten zien hoe de koloniale negentiende eeuwse ‘nieuwbouw’ verschrompelt tot ornament bij de moderne werkpaleizen. Maar ook de kleine shophouses uit Little India en China Town, aaneen geregen en compact straten vormend, afgewisseld met een tempel, moskee of kerk, verdwijnen in het niet bij de hoge flats van de Housing Development Board. Met deze kleine sociale- en koopwoningen wordt de bevolkingsgroei opgevangen. Als tegenwicht tegen de massaliteit is er een structuur van voorzieningen aan verbonden. Zoals het typische Singaporese hawkercentrum waar iedereen voor weinig geld van de internationale keuken kan genieten.

ArchitectuurNeostijlen
Het aanzien van Singapore is vooral na 1960 ingrijpend veranderd. Tot die tijd waren het de bovengenoemde etnische wijken die het karakter van de stad bepaalden. De oudste gebouwen dateren van na 1820 toen Raffles het Colonial District liet neerzetten. Een conglomeraat van overheidsgebouwen verrees op de noordoever van de Singapore-rivier. Het Old Parliament House (1827), St Andrew’s Cathedral (herbouw 1867), Empress Place Building, nu Asian Civilisations Museum II (1867), Raffles Hotel (1887)(Afb.2) en het Supreme Court (1939). Het valt op dat veel van deze gebouwen en kerken in een neoklassieke stijl zijn opgetrokken. Dit is in overeenstemming met de heroriëntatie op de klassieken in het negentiende-eeuwse Europa. Dus palladiaans, met een vierkante plattegrond en fronten aan alle zijden,of neogotisch, met spitsbogenen ook neorenaissancistisch, met tempelfronten en bijbehorende zuilenordes.

(Afb.2)Raffles Hotel, Beach Road 1, Singapore (1887), Steen met pleisterwerk. Stijl: Neorennaissance Foto: Ada Markusse.

Shophouses
Toen de immigranten zich aan de oever van de rivieren Rocher en Singaporerivier vestigden bouwden zij woningen annex bedrijfsruimte in twee verdiepingen. Deze shophouses zijn met een zestiende-eeuws Nederlands kopshuis te vergelijken. Ze zijn smal en diep en bieden plaats aan meerdere familielineages. Langs de kaden en het aanliggend gebied zijn ze inmiddels vergroot en gemoderniseerd. Sommige zijn zelfs superieure hotelkamers geworden. In Little India en China Town zijn ze evenwel in hun oorspronkelijke staat bewaard gebleven.

Modern
Singapore heeft na 1980 met het Raffles City Centre de toon gezet voor een grootschalige nieuwbouw aan de havenmond, Marina Bay (afb.3)

(Afb.3) Marina Bay, Singapore met het financiële centrum en het oude Fullerton Hotel (1927) Foto Ada Markusse.

Het landschap daar wordt wel de Gouden Schoen genoemd omdat het de vorm van een schoen heeft. Enorme hotels als het Pan Pacific Hotel en een Expocentrum kregen er hun plaats. Het sluitstuk moet in 2010 een immens entertainmentpark annex casino worden. Bovenop drie hoteltorens komt een open Skypark met tropische tuin te liggen, tweehonderd meter boven de grond. De vrije zichtlijn zal 360° bedragen en uitzicht bieden over de stad en de Straat van Malakka.http://www.marinabaysands.com/en/skypark.html Ook het theater Esplanade is daar gevestigd. Dit indrukwekkende complex heeft een exterieur dat doet denken aan het uiterlijk van de nationale vrucht, de durian. In het Colonial District domineren de moderne Bibliotheek en nieuwe onderwijsinstituten, alle van ongekende omvang en hoogte. De Orchardstreet, zo genoemd naar de vroeger daar gelegen boomgaarden, is een langgerekte cluster van hypermoderne warenhuizen, elk met een eigen specialiteit. Hiervan is het ION-gebouw de nieuwste en meest opvallende. De blikkerende gevelreflecties van de overvloedige tropische zon stralen je van ver tegemoet.

Objecten
Hoewel Singapore een recent gebouwde stad is zijn er toch relatief veel oude en nieuwe objecten in de openbare ruimte. Zo is een standbeeld opgericht voor Stamford Raffles neergezet op de plaats waar hij ooit geland is. De Merlion is een object half leeuw, half vis en is sinds 1974 het nationale symbool van Singapore. Hij staat als waterspuwer aan de Marina (Afb. 4).

(Afb.4) Merlion, sinds 1974 het nationale symbool van Singapore, Zandsteen. 12 x 2 m; Foto Ada Markusse.

Een van de mooiste relicten in Singapore is de Cavenaghbridge. Deze kleine stalen hangbrug over de Singaporerivier uit 1850, doet sterk denken aan de beroemde maar veel grotere Suspension Bridge in Clifton (Avon, Engeland) uit dezelfde tijd. Vier pylonen dragen het gewicht van de brug door middel van stalen kabels die via doorvoeropeningen in de top van de pylonen aan de wal zijn vast gemaakt. Een oud opschrift verbiedt het betreden van paard en wagen.

CulturenFeesten
Voor veel inwoners van Singapore is het religieuze leven zeer belangrijk. Christenen, Hindoes, Moslims en Boeddhisten leven in een redelijke harmonie met elkaar. Wie in januari en februari Singapore bezoekt kan geluk hebben onderdeel te worden van feestelijkheden. Het Chinese Nieuwjaar (in 2010 op 14 februari) duurt twee weken en gaat gepaard met vrolijkheid en drukte. De straten in China Town zijn dan veranderd in een kleurenzee van rood en geelVoor de Chinese gemeenschap is het een groot familie- en volksfeest .

De Hindoes hebben in die tijd ook hun tempelfeesten. Op 30 januari vindt het Thaipusam plaats. Gelovigen komen samen in de Sri Srinivasa Perumal tempel in Little India om van daaruit een boetetocht voor Heer Murugan te houden naar de drie kilometer verderop gelegen Chettiar tempel. Jonge mannen lopen met draagbare, rijk versierde altaren (kavadis) en vrouwen dragen potten met hun offerande; kokosmelk. Het lijden wordt zichtbaar gemaakt door de spaken van de altaren in het lichaam te haken en met pijlen de wangen te doorboren. De kokosmelk laat men soms over het gezicht stromen (Afb.5).

Bij de Boeddhisten staat de Karma centraal. Tempels zijn bede-oorden waarin gelovigen met wierook- offerandes proberen deze eeuwige wet van oorzaak en gevolg in hun persoonlijk voordeel te beïnvloeden. De heilige, die het Nirvana (de verlichting) heeft bereikt helpt anderen te verlichten. Dat geloven vooral veel Chinezen als aanhangers van het Mahayana-boeddhisme. Hun prachtige Kwan Im Tong Hood Che Temple in Waterloostreet is gedecoreerd met een groene Swastikafries. Boeddhisten gebruiken dit Elamitische ‘hakenkruis’ dus als gelukbrengend symbool.

Hindu pelgrimstocht vanuit de Sri Srinivasa Perumal tempel.
Man met kavadi met in de huid gehaakte spijlen en doorboorde wangen. 2010.
Foto Ada Markusse.

Christenen van verschillende denominaties beschikken in Singapore over eigen kerkgebouwen. In de St. Andrew’s Cathedral van de Anglicaanse gemeenschap, worden elke zondag diensten gehouden in het Mandarin, Maleis en Engels. Het jubelende orgel en de krachtige koorzang overstemmen gemakkelijk het geluid van het alom aanwezige zoemen van de airco. Feesten zijn rondom vieringen geconcentreerd en minder op de processievorm zoals bij de Aziatische godsdiensten.

Muziek en Opera
Singapore heeft sinds 1979 een eigen professioneel symfonieorkest. Voor eigen publiek treedt het orkest op in de prachtige en akoestisch uitgebalanceerde zaal van het Esplanade. De Chinese opera (wayang) is een op lokale schaal uitgevoerd theaterspel. Toch hebben volgens Leslie Wong, die zich sterk maakt voor deze cultuurvorm met zijn vrijdagse shows, vooral de Chinezen in Europa een beter ontwikkelde belangstelling voor opera. www.ctopera.com.sg De Chinese opera leunt op de Kantonese vormgeving waarin dialogen, dansen, muziek en zang centraal staan. Eén principe is, dat de bewegingen bij alle Chinese opera uitvoeringen dezelfde betekenis hebben (de taal van de bovenmaatse mouwmanchetten bijvoorbeeld), maar dat de dialogen in vele dialecten kunnen worden uitgesproken.

Musea
Singapore beschikt over een aantal interessante musea. De lokale geschiedenis is te volgen in het National Museum of Singapore. Werken van moderne kunstenaars zoals installaties, sculptuur en paneelschilderingen zijn te zien in het Singapore Art Museum. Dit museum is gehuisvest in een voormalige katholieke jongensschool en bezit een dependance. Recent werd werk getoond van Philippijnse neorealisten waaronder van Felix Hidalgo (1855-1913). Diens bekroonde doek Las Virgenes Cristianas expuestas al populacho (1884) was ook aanwezig. We zien daarop boosaardige Romeinse slavenhandelaren en hun twee vrouwelijke slachtoffers, maar we kunnen feitelijk de onderdrukking van de Philippino’s erin lezen.

In het prachtige Asian Civilisations Museum, vroeger gerechtshof en gebouwd in de neopalladiaanse stijl, staat Azië centraal. De rijstcultuur is er te volgen net als hoe Aziaten omgaan met thee. Ook wie meer wil weten van het klassieke Boeddhisme en Hindoeïsme komt naar dat museum niet tevergeefs. In de museumshop zijn vele Aziatische producten te koop.

Natuur
Singapore heeft een tropisch regenwoud in de achtertuin waarin de dieren beschermd kunnen leven. Veel dieren, ook die uit andere continenten zoals de giraffe, zijn tijdens een nachtsafari in hun eigen omgeving te observeren. De Maleisische tijgers bijvoorbeeld kunnen van nabij in hun bezigheden worden gevolgd. Maar ook hyena’s, tapirs en olifanten gedragen zich onbedreigd als toeristen ze in het nachtelijk duister bespieden. Op het mini-eiland Sentosa voor de kust van Singapore, is een tropische vlindertuin, een enorm aquarium, een natuurreservaat te bezoeken. Het eiland krijgt een toeristische structuurversterking. Nog dit jaar wordt een enorm pretpark geopend annex casino en Universal Studio’s.

Slot
De vraag is gesteld of Singapore in cultureel opzicht bezoekers iets te bieden heeft. Het antwoord is inmiddels duidelijk: Singapore doet er veel aan moderniteit met authenticiteit te verbinden. In de korte geschiedenis van de stadstaat, nauwelijks tweehonderd jaar oud, kunnen al een aantal belangrijke historische feiten worden gememoreerd. Daarvan zijn de oprichting van shophouses en neoklassieke gebouwen en van de hypermoderne wolkenkrabbers met hun architectuur, de stille getuigen. Tezamen met de ostentatief uitgedragen gebruiken en gewoonten van de etnische groepen vullen zij de openbare ruimte in culturele zin.. De conclusie moet dan ook zijn dat Singapore een interessante mix van oud en nieuw, van routine en vernieuwing, van ontspanning en inspanning in zich draagt. Maar buurland Vietnam staat in de startblokken om de vijfde tijger te worden. Singapore wordt bedreigd. Toerisme zal Singapore de redding moeten brengen. Gelukkig voor de stad is, dat er volop te genieten valt van zowel westerse als oosterse cultuurelementen. En inderdaad, Singapore is cultureel gezien een interessante metropool.