Pottenbakkersdorp Heimberg. Net een diamant in een safe

Door Eva van Wijk-Bános

Tussen de glossy magazines ligt de Thuner Tagblatti. Op de voorpagina prijkt een kleurenfoto van Heimberg. Ons dorp staat zomaar op de voorpaginaThuner Tagblatt 28-06-07. Hoewel Heimberg zeker nooit de WakkerprijsWakkerpreis, Schweizer Heimatschutz prijs voor ´Ortbildschutz´ sedert 1972 initiant Henri-Louis Wakker zal krijgen is het dorpje bij Thun bekend. Zwitserse kinderen zijn dol op het bruine en witte chocoladesnoepgoed met de zachte vulling: de ‘Mohrenchöpfe’. Oudere generaties en dan vooral vrouwen kennen het ‘Heimberger Chacheli-Geschirr’. Geregeld stoppen bij beide productieplaatsen toeristenbussen die hun ladingen ‘droppen’ voor rondleidingen en om aansluitend de geliefde producten te laten kopen.

Op bladzij vier van de krant staat nog meer: een foto en een stukje tekst. Ik begin trots te worden: ´de laatste originele met hout gestookte oven in een pottenbakkershuis in Heimberg´. Notabene één van de laatste drie in het Duitse gedeelte van Zwitserland. Aandachtig bekijk ik de foto en al gauw herken ik de locatie. Het is dichtbij. Nadat ik de tandartsbehandeling overleefd heb, pak ik mijn Batavus en trap de Dornhalde op. ‘Curiosity killed the cat’, maar ik leef nog.
Bovendien ben ik waarschijnlijk één van de laatsten die de oven in kwestie gezien heeft. Het huis is namelijk per 1 juli verhuurd en niet openbaar toegankelijk. De Dornhalde is het oudste gedeelte van het dorp en ligt tegen de berg aan. Terwijl ik hijgend mijn fiets neerzet, zie ik de schilders. Het dorp is klein en men kent elkaar. Natuurlijk mag ik binnen komen en een kijkje nemen.

In het RiegelhausiVakwerkhuis heeft men op de begane grond een leuke woning ingericht. De grote woonkamer met keukentje heeft een glasplaat in de houten vloer: een raam naar een enorme kelder. Ik ga op mijn knieën liggen en zie in het schemerdonker twee ruimtes uit gemetselde ongelijke rode bakstenen met een ruw gevoegde boog. De rechter muur van de zorgvuldig gerestaureerde woonkamer heeft een lage deur, die naar een soort van diepe kast uit gemetselde bakstenen leidt: de vroegere oven.

In de bloeitijd omstreeks 1850 bestonden er zo’n tweehonderd ovens en was Heimberg met wel tachtig pottenbakkerijen een bekend pottenbakkersgebied. De producten ´Chacheli´ uit Heimberg werden toen zelfs in de Jura, in Bazel en Winterthur verhandeld. De archeoloog van het Kanton Bern is blij dat er tenminste één met hout gestookte pottenbakkersoven bewaard gebleven is. Er bestaan nog twee gelijksoortige ovens in het Kanton Zürich. Deze is echter de enige in zijn soort in het Duitse gedeelte van Zwitserland. Men heeft de oven zorgvuldig gerestaureerd, gefotografeerd en gedocumenteerd.

De oven, gemeten van de kelderbodem tot aan het gewelf respectievelijk kast is meer dan vier meter hoog. De lengte is 6.4 meter en de breedte 3.4 meter. In de kelder liggen de zogenaamde aanvuurruimte en de arbeidsgroeve. Het vuur werd gedurende 24 uur ononderbroken met hout gevoed opdat de benodigde hitte van 1000°C bereikt werd. Door de gaten in het gewelf van de verbrandingsruimte kwam de hitte in de 6 kubieke meter grote ruimte respectievelijk kast waar de producten gebakken werden. In grote stukken werd het kleinere goed geplaatst, zodat er meer vaatwerk tegelijk gebakken kon worden. Vier tot vijf keer per jaar werd er gebakken. De oven uit het voormalige pottenbakkerijhuis in Heimberg dateert van 1891 en was tot 1962 in bedrijf. Zoals vermeld, wordt het huis inclusief oven nu verhuurd en is niet meer openbaar toegankelijk.
“Deze oven”, zegt de archeoloog: “is net een diamant in een safe, de volgende jaren kan men hem er niet uit halen, maar hij is goed geconserveerd.”

Bookmark and Share

Eva van Wijk-Bános was tolk/vertaalster voor diverse rechtbanken in Bern, Thun en Berner Oberland en is lerares Engels aan de Volkhochschule in Thun. Ze is BA Englisch Literature en BA Algemene Cultuurwetenschappen. Ze is bezig met de Masteropleiding Algemene Cultuurwetenschappen.
Bij een Europese prijsvraag van de stad Montecatini (Italie) heeft ze de prijs voor ‘short story’ ontvangen.

  

Er zijn nog geen reacties

Hier graag uw bericht




?
? ?
?

Powered by TalkBack